دسته بندی موضوعی احکام شرعی - نصاب

1-نصاب زكات
        وجوب زکات غلات بعد از رسیدن به نصاب 288 من تبریز الا 45 مثقال
        1864 - زکات گندم و جو و خرما و کشمش وقتی واجب می شود که به مقدار نصاب برسند و نصاب آنها 288 من تبریز و 45 مثقال کم است که 207/847 کیلوگرم می شود.

        وجوب زکات در مقدار مصرف شده چنانچه پیش از اذان زکات خود و عیالاتش از آن بخورند و یا به فقیر بدهند
        1865 - اگر پیش از دادن زکات از انگور بعد از کشمش شدن و خرما بعد ازتمر شدن و جو و گندم بعد از صدق اسم - که زکات آنها واجب شده - خود و عیالاتش بخورند یا مثلا به فقیر بدهد، باید زکات مقداری را که مصرف کرده بدهد.

        عدم وجوب زکات در صورت مصرف کردن متعارف از انگور و غوره و خرما
        1871 - اگر وزن گندم و جو و خرما و کشمش موقعی که تر است به 288 من و 45مثقال کم برسد و بعد از خشک شدن کمتر از این مقدار شود، زکات آن واجب نیست .

        وجوب زکات گندم و جو و خرما و کشمش در صورت رسیدن به ... من الا ... مثقال
        1871 - اگر وزن گندم و جو و خرما و کشمش موقعی که تر است به 288 من و 45مثقال کم برسد و بعد از خشک شدن کمتر از این مقدار شود، زکات آن واجب نیست .

        نصاب زکات غلاتی که شک دارد که آیا با آبهای طبیعی آبیاری شده یا با آب دستی
        1875 - اگر گندم و جو و خرما و انگور هم از آب باران مشروب شود، و هم ازآب دلو و مانند آن استفاده کند، چنانچه طوری باشد که بگویند با دلو آبیاری شده نه باران ، زکات آن بیست یک است ، واگر بگویند یا آب باران آبیاری شده ،زکات آن ده یک است .

        نصاب زکات علاتی که بطور غیر متساوی با آبهای طبیعی و دستی آبیاری می شود
        1876 - اگر گندم و جو و خرما و انگور هم از آب باران مشروب شود و هم ازآب دلو و مانند آن استفاده کند، چنانچه طوری باشد که بگویند آبیاری با دلو ومانند آن غلبه داشته زکات آن بیست یک است ، و اگر بگویند آبیاری با آب نهر وباران غلبه داشته زکات آن ده یک است بلکه اگر نگویند آب باران و نهر غلبه داشته ولی آبیاری با آب باران و نهر بیشتر از آب دلو و مانند آن باشد بنابراحتیاط زکات آن ده یک می باشد.

        نصاب زکات غلاتی که شک در تساوی آبهای طبیعی و دستی دارد
        1877 - اگر شک کند که آبیاری با آب باران شده یا آبیاری به دلو،بیست یک بر او واجب می شود.

        نصاب زکات غلاتی که آب باران یا آب دلو و دست اثری در ازدیاد محصول نکند
        1878 - اگر گندم و جو و خرما و انگور با آب باران و نهر مشروب شود و به آب دلو و مانند آن محتاج نباشد، ولی با آب دلو هم آبیاری شود و آب دلو به زیادشدن محصول کمک نکند، زکات آن ده یک است و اگر با دلو و مانند آن آبیاری شودو به آب نهر و باران محتاج نباشد، ولی با آب نهر و باران هم مشروب شود و آنهابه زیاد شدن محصول کمک نکنند زکات آن بیست یک است .

        نصاب زکات زراعتی که از آبیاری زمین دیگر استفاده می کند
        1879 - اگر زراعتی را با دلو و مانند آن آبیاری کنند، و در زمینی که پهلوی آن است زراعتی کنند که از رطوبت آن زمین استفاده نماید و محتاج به آبیاری نشودزکات زراعتی که با دلو آبیاری شده بیست یک و زکات زراعتی که پهلوی آن است ده یک می باشد.

        حکم مخارج زراعت و اثر آن در بلوغ محصول بحد نصاب زکات
        1880 - مخارجی را که برای گندم و جو و خرما و انگور کرده است حتی مقداری از قیمت اسباب و لباس را که به واسطه زراعت کم شده می تواند از حاصل کسر کند، و چنانچه پیش از کم کردن اینها به 288 من و 45 مثقال کم برسد، باید زکات باقی مانده آن را بدهد.

        عدم وجوب زکات در عدد ما بین دو نصاب
        1911 - زکات مابین دو نصاب واجب نیست . پس اگر شماره شترهایی که دارد ازنصاب اول که پنج تا است بگذرد، تا به نصاب دوم که ده تا است نرسیده ، فقط بایدزکات پنج تای آن را بدهد. و همچنین است در نصابهای بعد.

        عدم وجوب زکات در مابین دو نصاب
        1914 - زکات مابین دو نصاب واجب نیست . پس اگر شماره گوسفندهای کسی ازنصاب اول که چهل است بیشتر باشد، تا به نصاب دوم که صد و بیست و یک است نرسیده ، فقط باید زکات چهل تای آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد. و همچنین است در نصابهای بعد.

2-نصاب شتر
        بیان دوازده نصاب شتر
        1910 - شتر دوازده نصاب دارد: اول : پنج شتر، و زکات آن یک گوسفند است ، و تاشماره شتر به این مقدار نرسد، زکات ندارد. دوم : ده شتر، و زکات آن دو گوسفنداست . سوم : پانزده شتر، و زکات آن سه گوسفند است . چهارم : بیست شتر، و زکات آن چهار گوسفند است . پنجم : بیست و پنج شتر، و زکات آن پنج گوسفند است . ششم :بیست و شش شتر، و زکات آن یک شتری است که داخل سال دوم شده باشد. هفتم :سی و شش شتر، و زکات آن یک شتری است که داخل سال سوم شده باشد. هشتم : چهل و شش شتر، و زکات آن یک شتری است که داخل سال چهارم شده باشد. نهم : شصت و یک شتر، و زکات آن یک شتری است که داخل سال پنجم شده باشد. دهم : هفتاد وشش شتر، و زکات آن دو شتری است که داخل سال سوم شده باشند. یازدهم : نود و یک شتر، و زکات آن دو شتری است که داخل سال چهارم شده باشند. دوازدهم : صد و بیست و یک شتر و بالاتر آن است که باید یا چهل تا چهل تا حساب کند و برای هر چهل تایک شتری بدهد که داخل سال سوم شده باشد، یا پنجاه تا پنجاه تا حساب کند و برای هر پنجاه تا یک شتری بدهد که داخل سال چهارم شده باشد، و یا با چهل و پنجاه حساب کند، ولی در هر صورت باید طوری حساب کند که چیزی باقی نماند، یا اگر چیزی باقی می ماند، از نه تا بیشتر نباشد، مثلا اگر 140 شتر دارد، باید برای صد تا، دوشتری که داخل سال چهارم شده ، و برای چهل تا، یک شتری که داخل سال سوم شده بدهد.و شتری که در زکات داده می شود، باید ماده باشد.

3-نصاب طلا
        اعتبار مثقال صیرفی در نصاب اول طلا و هر مثقال دیگر در نصابهای بعد
        1896 - طلا دو نصاب دارد: نصاب اول آن بیست مثقال شرعی است که هر مثقال آن 18 نخود است ، پس وقتی طلا به بیست مثقال شرعی که پانزده مثقال معمولی است برسداگر شرایط دیگر را هم که گفته شد داشته باشد، انسان باید چهل یک آن را که نه نخود می شود از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد زکات آن واجب نیست . ونصاب دوم آن چهار مثقال شرعی است که سه مثقال معمول می شود یعنی اگر سه مثقال به پانزده مثقال اضافه شود، باید زکات تمام 18 مثقال را از قرار چهل یک بدهد واگر کمتر از سه مثقال اضافه شود، فقط باید زکات 15 مثقال آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد، و همچنین است هر چه بالا رود، یعنی اگر سه مثقال اضافه شود بایدزکات تمام آنها را بدهد و اگر کمتر اضافه شود، مقداری که اضافه شده زکات ندارد.

        لزوم پرداخت یک چهلم از طلای بالغ بر مثقال صیرفی یا یا یا مثقال یا
        1896 - طلا دو نصاب دارد: نصاب اول آن بیست مثقال شرعی است که هر مثقال آن 18 نخود است ، پس وقتی طلا به بیست مثقال شرعی که پانزده مثقال معمولی است برسداگر شرایط دیگر را هم که گفته شد داشته باشد، انسان باید چهل یک آن را که نه نخود می شود از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد زکات آن واجب نیست . ونصاب دوم آن چهار مثقال شرعی است که سه مثقال معمول می شود یعنی اگر سه مثقال به پانزده مثقال اضافه شود، باید زکات تمام 18 مثقال را از قرار چهل یک بدهد واگر کمتر از سه مثقال اضافه شود، فقط باید زکات 15 مثقال آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد، و همچنین است هر چه بالا رود، یعنی اگر سه مثقال اضافه شود بایدزکات تمام آنها را بدهد و اگر کمتر اضافه شود، مقداری که اضافه شده زکات ندارد.

        لزوم پرداخت یک چهلم از طلای بالغ بر مثقال صیرفی یا مثقال
        1896 - طلا دو نصاب دارد: نصاب اول آن بیست مثقال شرعی است که هر مثقال آن 18 نخود است ، پس وقتی طلا به بیست مثقال شرعی که پانزده مثقال معمولی است برسداگر شرایط دیگر را هم که گفته شد داشته باشد، انسان باید چهل یک آن را که نه نخود می شود از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد زکات آن واجب نیست . ونصاب دوم آن چهار مثقال شرعی است که سه مثقال معمول می شود یعنی اگر سه مثقال به پانزده مثقال اضافه شود، باید زکات تمام 18 مثقال را از قرار چهل یک بدهد واگر کمتر از سه مثقال اضافه شود، فقط باید زکات 15 مثقال آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد، و همچنین است هر چه بالا رود، یعنی اگر سه مثقال اضافه شود بایدزکات تمام آنها را بدهد و اگر کمتر اضافه شود، مقداری که اضافه شده زکات ندارد.

4-نصاب گاو
        بیان دو نصاب گاو
        1912 - گاو دو نصاب دارد: نصاب اول آن سی تا است ، که وقتی شماره گاو به سی رسید، اگر شرایطی را که گفته شد داشته باشد، انسان باید یک گوساله ای که داخل سال دوم شده از بابت زکات بدهد. و نصاب دوم آن چهل است ، و زکات آن یک گوساله ماده ای است که داخل سال سوم شده باشد. و زکات مابین سی و چهل واجب نیست ، مثلا کسی که سی و نه گاو دارد، فقط باید زکات سی تای آنها را بدهد، و نیزاگر از چهل گاو زیادتر داشته باشد، تا به شصت نرسیده ، فقط باید زکات چهل تای آن را بدهد، و بعد از آن که به شصت رسید، چون دو برابر نصاب اول را دارد، باید دوگوساله ای که داخل سال دوم شده بدهد، و همچنین هر چه بالا رود باید سی تا سی تاحساب کند، یا چهل تا چهل تا، یا با سی و چهل حساب نماید، و زکات آن را به دستوری که گفته شده بدهد، ولی باید طوری حساب کند که چیزی باقی نماند، یا اگرچیزی باقی می ماند، از نه تا بیشتر نباشد، مثلا اگر هفتاد گاو دارد، باید به حساب سی و چهل حساب کند و برای سی تای آن ، زکات سی تا، و برای چهل تای آن ، زکات چهل تا را بدهد، چون اگر به حساب سی تا حساب کند، ده تا زکات نداده می ماند.

5-نصاب گوسفند
        بیان پنج نصاب گوسفند
        1913 - گوسفند پنج نصاب دارد: اول : چهل ، و زکات آن یک گوسفند است ، و تاگوسفند به چهل نرسد زکات ندارد. دوم : صد و بیست و یک ، و زکات آن دو گوسفنداست . سوم : دویست و یک ، و زکات آن سه گوسفند است . چهارم : سی صد و یک ، و زکات آن بنابر احتیاط واجب چهار گوسفند است . پنجم : چهارصد و بالاتر از آن است که باید آنها را صد تا صد تا حساب کند و برای هر صد تای آنها یک گوسفند بدهد، ولازم نیست زکات را از خود گوسفندها بدهد، بلکه اگر گوسفند دیگری بدهد یامطابق قیمت گوسفند پول بدهد کافی است ، ولی اگر بخواهد جنس دیگر بدهد،در صورتی بی اشکال است که برای فقرا بهتر باشد، اگر چه لازم نیست .

6-نصاب معدن
        حکم فوائد معدن اگر کمتر از مثقال طلای مسکوک شود
        1800 - استفاده ای را که از معدن برده ، اگر قیمت آن به 105 مثقال نقره یا 15 مثقال طلا نرسد، خمس آن در صورتی لازم است که به تنهایی یا با منفعتهای دیگر کسب او از مخارج سالش زیاد بیاید.

        لزوم تعیین قیمت چیزی که از معدن خارج می شود هنگام شک در نصاب آن
        1803 - اگر نداند چیزی را که از معدن بیرون آورده به 105 مثقال نقره یا15 مثقال طلا می رسد یا نه ، بنابر احتیاط واجب باید به وزن کردن یا از راه دیگر،قیمت آن را معلوم کند.

        نصاب معدن پس از کاستن هزینه های استخراج
        1899 - زکات طلا و نقره در صورتی واجب می شود که آن را سکه زده باشند و معامله با آن رواج باشد و اگر سکه آن از بین هم رفته باشد باید زکات آن را بدهند.

7-نصاب نقره
        اعتبار مثقال در نصاب اول نقره و هر مثقال در نصابهای بعد
        1897 - نقره دو نصاب دارد : نصاب اول آن 105 مثقال معمولی است که اگر نقره به 105 مثقال برسد و شرایط دیگر را هم که گفته شد داشته باشد انسان باید چهل یک آن را که 2 مثقال و 15 نخود است از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسدزکات آن واجب نیست . و نصاب دوم آن ، 21 مثقال است یعنی اگر 21 مثقال به 105مثقال اضافه شود باید زکات تمام 126 مثقال را بطوری که گفته شد بدهد و اگر کمتراز 21 مثقال اضافه شود فقط باید زکات 105 مثقال آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد و همچنین است هر چه بالا رود، یعنی اگر 21 مثقال اضافه شود باید زکات تمام آنها را بدهد و اگر کمتر اضافه شود مقداری که اضافه شده و کمتر از 21 مثقال است زکات ندارد. بنابراین اگر انسان چهل یک هرچه طلا و نقره دارد بدهد، زکاتی را که بر او واجب بوده داده و گاهی هم بیشتر از مقدار واجب داده است مثلا کسی که 110مثقال نقره دارد اگر چهل یک آن را بدهد، زکات 105 مثقال آن را که واجب بوده داده و مقداری هم برای 5 مثقال آن داده که واجب نبوده است .

        وجوب پرداخت یک چهلم از نقره بالغ بر مثقال صیرفی و هر مثقال بعد
        1897 - نقره دو نصاب دارد : نصاب اول آن 105 مثقال معمولی است که اگر نقره به 105 مثقال برسد و شرایط دیگر را هم که گفته شد داشته باشد انسان باید چهل یک آن را که 2 مثقال و 15 نخود است از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسدزکات آن واجب نیست . و نصاب دوم آن ، 21 مثقال است یعنی اگر 21 مثقال به 105مثقال اضافه شود باید زکات تمام 126 مثقال را بطوری که گفته شد بدهد و اگر کمتراز 21 مثقال اضافه شود فقط باید زکات 105 مثقال آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد و همچنین است هر چه بالا رود، یعنی اگر 21 مثقال اضافه شود باید زکات تمام آنها را بدهد و اگر کمتر اضافه شود مقداری که اضافه شده و کمتر از 21 مثقال است زکات ندارد. بنابراین اگر انسان چهل یک هرچه طلا و نقره دارد بدهد، زکاتی را که بر او واجب بوده داده و گاهی هم بیشتر از مقدار واجب داده است مثلا کسی که 110مثقال نقره دارد اگر چهل یک آن را بدهد، زکات 105 مثقال آن را که واجب بوده داده و مقداری هم برای 5 مثقال آن داده که واجب نبوده است .