دسته بندی موضوعی احکام شرعی - واجب

1-آيه واجب
        کیفیت سجده کردن در سجده های واجب قرآن
        1098 - در سجده واجب قرآن باید طوری عمل کند که بگویند سجده کرد.

2-احتياط واجب
        جواز رجوع به مجتهد دیگر در صورتیکه مجتهد اعلم بگوید احتیاط چنین است
        7 - اگر مجتهد اعلم در مسأله ای فتوی دهد، مقلد آن مجتهد یعنی کسی که از اوتقلید می کند نمی تواند در آن مسأله به فتوای مجتهد دیگر عمل کند، ولی اگر فتوی ندهد و بفرماید احتیاط آن است که فلان طور عمل شود مثلا بفرماید احتیاط آن است که در رکعت سوم و چهارم نماز، سه مرتبه تسبیحات اربعه یعنی "سبحان الله والحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر" بگویند، مقلد باید یا به این احتیاط که احتیاط واجبش می گویند عمل کند و سه مرتبه بگوید یا بنابر احتیاط واجب به فتوای مجتهدی که علم او از مجتهد اعلم کمتر و از مجتهدهای دیگر بیشتر است ،عمل نماید، پس اگر او یک مرتبه گفتن را کافی بداند، می تواند یک مرتبه بگوید. وهمچنین است اگر مجتهد اعلم بفرماید مساله محل تأمل یا محل اشکال است .

3-ازدواج واجب
        وجوب ازدواج برای کسی که بدون ازدواج به حرام می افتد
        2443 - کسی که به واسطه نداشتن زن به حرام میافتد، واجب است زن بگیرد.

4-استغفار واجب
        وجوب استغفار برای کسی که نمی تواند کفاره جماع با حائض را بدهد
        461 - کسی که نمی تواند کفاره بدهد، بهتر آن است که صدقه ای به فقیربدهد. و اگر نمی تواند، بنابر احتیاط واجب باید استغفار کند، و هر وقت توانست باید کفاره بدهد.

5-روزه واجب
        جایز نبودن نیت روزه واجب اگر بعدازظهر تصمیم بگیرد
        1554 - کسی که پیش از اذان صبح بدون نیت روزه خوابیده است ، اگر پیش از ظهر بیدار شود و نیت کند، روزه او صحیح است چه روزه او واجب باشد چه مستحب ، و اگر بعد از ظهر بیدار شود، نمی تواند نیت روزه واجب نماید.

6-طواف واجب
        واجب بودن وضو برای طواف واجب خانه کعبه
        316 - برای شش چیز وضو گرفتن واجب است : اول : برای نمازهای واجب غیر از نمازمیت . دوم : برای سجده و تشهد فراموش شده ، اگر بین آنها و نماز حدثی از او سرزده مثلا بول کرده باشد. سوم : برای طواف واجب خانه کعبه . چهارم : اگر نذریا عهد کرده یا قسم خورده باشد که وضو بگیرد. پنجم : اگر نذر کرده باشد که جایی از بدن خود را به خط قرآن برساند. ششم : برای آب کشیدن قرآنی که نجس شده یابیرون آوردن آن از مستراح و مانند آن ، در صورتی که مجبور باشد دست یا جای دیگربدن خود را به خط قرآن برساند. ولی چنانچه معطل شدن به مقدار وضو بی احترامی به قرآن باشد، باید بدون این که وضو بگیرد، قرآن را از مستراح و مانند آن بیرون آورد، یا اگر نجس شده آب بکشد، و تا ممکن است از دست گذاشتن به خط قرآن خودداری کند.

7-نماز واجب
        واجب بودن وضو برای نمازهای واجب غیر از نماز میت
        316 - برای شش چیز وضو گرفتن واجب است : اول : برای نمازهای واجب غیر از نمازمیت . دوم : برای سجده و تشهد فراموش شده ، اگر بین آنها و نماز حدثی از او سرزده مثلا بول کرده باشد. سوم : برای طواف واجب خانه کعبه . چهارم : اگر نذریا عهد کرده یا قسم خورده باشد که وضو بگیرد. پنجم : اگر نذر کرده باشد که جایی از بدن خود را به خط قرآن برساند. ششم : برای آب کشیدن قرآنی که نجس شده یابیرون آوردن آن از مستراح و مانند آن ، در صورتی که مجبور باشد دست یا جای دیگربدن خود را به خط قرآن برساند. ولی چنانچه معطل شدن به مقدار وضو بی احترامی به قرآن باشد، باید بدون این که وضو بگیرد، قرآن را از مستراح و مانند آن بیرون آورد، یا اگر نجس شده آب بکشد، و تا ممکن است از دست گذاشتن به خط قرآن خودداری کند.

        لزوم دو سجده بعد از هر رکعت از نمازهای واجب و مستحب
        1045 - نمازگزار باید در هر رکعت از نمازهای واجب و مستحب بعد از رکوع دوسجده کند و سجده آن است که پیشانی و کف دو دست و سر دو زانو و سر دوانگشت بزرگ پاها را بر زمین بگذارد.

        استحباب به جماعت خواندن نمازهای واجب خصوصا نمازهای یومیه را
        1399 - مستحب است نمازهای واجب خصوصا نمازهای یومیه را به جماعت بخوانند ودر نماز صبح و مغرب و عشا خصوصا برای همسایه مسجد و کسی که صدای اذان مسجدرا می شنود بیشتر سفارش شده است .

8-نمازهاى واجب
        نمازهای واجب شش گانه
        727 - در چند مورد مستحب است نمازهایی را که انسان با تیمم خوانده ، دوباره بخواند: اول : آنکه از استعمال آب ترس داشته و عمدا خود را جنب کرده وبا تیمم نماز خوانده است . دوم : آنکه می دانسته یا گمان داشته که آب پیدا نمی کندو عمدا خود را جنب کرده و با تیمم نماز خوانده است . سوم : آنکه تا آخر وقت عمدادر جستجوی آب نرود و با تیمم نماز بخواند و بعد بفهمد که اگر جستجو می کرد، آب پیدا می شد. چهارم : آنکه عمدا نماز را تاخیر انداخته و در آخر وقت با تیمم نمازخوانده است . پنجم : آنکه می دانسته یا گمان داشته که آب پیدا نمی شود و آبی را که داشته ریخته است .

        یکسان بودن حکم شک و سهو و گمان در نمازهای واجب یومیه و نمازهای واجب دیگر
        1235 - حکم شک و سهو و گمان در نمازهای واجب یومیه و نمازهای واجب دیگر فرق ندارد، مثلا اگر در نماز آیات شک کند که یک رکعت خوانده یا دو رکعت ، چون شک او در نماز دو رکعتی است ، نمازش باطل می شود.

9-واجبات تشهد
        لزوم خواندن تشهد در حال آرام بودن بدن
        1100 - در رکعت دوم تمام نمازهای واجب و رکعت سوم نماز مغرب و رکعت چهارم نماز ظهر و عصر و عشا باید انسان بعد از سجده دوم بنشیند و در حال آرام بودن بدن تشهد بخواند یعنی بگوید: "اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له واشهد ان محمداعبده و رسوله اللهم صل علی محمد و آل محمد".

        لزوم به عربی صحیح بودن تشهد نماز و پی در پی بودن کلمات آن
        1101 - کلمات تشهد باید به عربی صحیح و به طوری که معمول است پشت سر هم گفته شود.

10-واجبات نماز
        شمارش واجبات یازده گانه نماز
        941 - مستحب است کسی را که برای گفتن اذان معین می کنند، عادل و وقت شناس و صدایش بلند باشد و اذان را در جای بلند بگوید.

        واجبات یازده گانه نماز
        941 - مستحب است کسی را که برای گفتن اذان معین می کنند، عادل و وقت شناس و صدایش بلند باشد و اذان را در جای بلند بگوید.

        وجوب خواندن سوره حمد و یک سوره کامل در رکعت اول و دوم نمازهای یومیه
        978 - در رکعت اول و دوم نمازهای واجب یومیه انسان باید اول حمد و بعد از آن یک سوره تمام بخواند.

        لزوم پی در پی بودن قسمت های مختلف نماز
        1114 - انسان باید نماز را با موالات بخواند یعنی کارهای نماز مانند رکوع وسجود و تشهد را پشت سر هم بجا آورد و چیزهایی را که در نماز می خواند به طوری که معمول است پشت سر هم بخواند و اگر به قدری بین آنها فاصله بیندازد که نگویند نماز می خواند، نمازش باطل است .

11-وصيت هاى واجب
        وجوب رد امانات و پرداخت بدهی و وصیت به آن هنگام بروز نشانه های مرگ
        2700 - وقتی انسان نشانه های مرگ را در خود دید باید فورا امانتهای مردم را به صاحبانش برگرداند و اگر به مردم بدهکار است و موقع دادن آن بدهی رسیده بایدبدهد، و اگر خودش نمی تواند بدهد یا موقع دادن بدهی او نرسیده ، باید وصیت کند و بر وصیت شاهد بگیرد، ولی اگر بدهی او معلوم باشد و اطمینان دارد که ورثه می پردازند وصیت کردن لازم نیست .

        وجوب پرداخت خمس و زکات و مظالم و وصیت به آن هنگام بروز نشانه های مرگ
        2701 - کسی که نشانه های مرگ را در خود می بیند، اگر خمس و زکات و مظالم بدهکاراست ، باید فورا بدهد و اگر نمی تواند، چنانچه از خودش مال دارد، یااحتمال می دهد کسی آنها را ادا نماید، باید وصیت کند، و همچنین است اگر حج بر او واجب باشد.

        وجوب وصیت برای نماز و روزه قضا هنگام بروز نشانه های مرگ
        2702 - کسی که نشانه های مرگ را در خود می بیند اگر نماز و روزه قضا دارد،باید وصیت کند که از مال خودش برای آنها اجیر بگیرند، بلکه اگر مال نداشته باشد ولی احتمال بدهد کسی بدون آن که چیزی بگیرد آنها را انجام می دهد، باز هم واجب است وصیت نماید، و اگر قضای نماز و روزه او به تفصیلی که در صفحه 186 و 187 گفته شد بر پسر بزرگترش واجب باشد، باید به او اطلاع دهد یاوصیت کند که برای او بجا آورند.

        وجوب اخبار اموال به ورثه هنگام بروز نشانه های مرگ
        2703 - کسی که نشانه های مرگ را در خود می بیند، اگر مالی پیش کسی دارد یا درجایی پنهان کرده است که ورثه نمی دانند، چنانچه به واسطه ندانستن حقشان از بین برود، باید به آنان اطلاع دهد، و لازم نیست برای بچه های صغیر خود قیم و سرپرست معین کند، ولی در صورتی که بدون قیم مالشان از بین می رود، یا خودشان ضایع می شوند، باید برای آنان قیم امینی معین نماید.